Treść psychoanalityczna i warunki ekonomiczne cz. II

Podchodząc do melancholii z topograficznego punktu widzenia nie pytaliśmy, w ramach jakich systemów psychologicznych przebiega proces melancholii. Jaka część procesów chorobowych związana jest z porzuconymi nieświadomymi kateksjami obiektalnymi, a jaka z ich substytutem w Ego, poprzez identyfikację?

Szybka i prosta odpowiedź brzmi: „nieświadoma reprezentacja obiektu została opuszczona przez libido”. W rzeczywistości jednakże reprezentacja ta składa się z niezliczonych pojedynczych wrażeń (lub ich nieświadomych śladów), a wycofywanie libido nie dokonuje się nagle, lecz jest, podobnie jak w żałobie, procesem długotrwałym i stopniowym. Trudno stwierdzić, czy proces ten rozpoczyna się równocześnie w kilku punktach, czy przebiega w pewnego rodzaju stałych sekwencjach w analizie często widać, że jedno wspomnienie uaktywnia inne, i że żale, które na ogół brzmią podobnie i monotonnie, wywodzą się za każdym razem z innego nieświadomego źródła. Jeśli obiekt nie ma wielkiego znaczenia dla Ego – znaczenia wzmacnianego tysiącem więzi – wtedy także jego utrata nie spowoduje żałoby lub melancholii. Ta cecha stopniowego wycofywania libido charakteryzuje zarówno żałobę, jak i melancholię prawdopodobnie dlatego, że jej przyczyną jest ta sama sytuacja związana z wydatkowaniem energii psychicznej i że służy ona tym samym celom.

Jak stwierdziliśmy już, melancholia zawiera coś więcej niż normalna żałoba. W melancholii relacja z obiektem nie jest relacją prostą, komplikuje się ona na skutek konfliktu wynikającego z ambiwalencji. Ambiwalencja ta jest czynnikiem konstytucjonalnym, czyli jest ona elementem każdej relacji miłosnej Ego melancholika. Wywodzi się ona z tych konkretnych doświadczeń, które powodowały lęk przed utratą obiektu. Dlatego też interesujące nas przyczyny melancholii mają 0wiele większy zakres niż przyczyny żałoby, która jest w większości przypadków spowodowana wyłącznie przez realną utratę obiektu – jego śmierć.

W melancholii niezliczone poszczególne zmmagania dokonują się poza obiektem, niezależnie od niego. W zmaganiach tych nienawiść 1miłość walczą ze sobą – nienawiść próbuje oderwać libido od obiektu, miłość – utrzymać pozycję libido wbrew atakom nienawiści. Zmagania te dokonują się w systemie nieświadomości, w strefie śladów pamięciowych.

Leave a Reply